De behoefte om een basinstrument te maken wat ook grotere bands kon ondersteunen zorgde dat de basgitaar werd ontwikkeld in de jaren dertig. In eerste instantie was het idee om een bas te ontwerpen die makkelijk mee te nemen was. Tot die tijd was de tuba en daarna de contrabas het belangrijkste basinstrument. In de klassieke muziek werden de bassectie ook de blazer bassen, tuba bassaxofoon contrabassaxofoon en meer varianten veel gebruikt.

Audiovox #736 Electronic Bass Guitar. Photo courtesy of EMP.

Paul Tutmarc with a No. 736 Bass (center), ca. 1937
Courtesy Peter Blecha archives

Deze contrabassen, wel wat grote en toch fragiele  instrumenten waren moeilijk mee te nemen op tournee, zeker wanneer ze onderaan in de bus gingen zoals bij de diverse big bands. De echte eerste elektrische basgitaar werd in 1936 ontworpen door Audiovox Manufacturing Company uit Seattle en maar was geen groot succes. Hoewel er veel zijn verkocht waren de contrabasspelers nog niet klaar om over te stappen. ( en de klank was nog niet volwassen)

Leo Fender ontwikkelde daarom 15 jaar later de basgitaar (1951)

Dit de Precision Bass was de eerste in serie geproduceerde elektrische basgitaar. Ontwerper Leo Fender bedoelde het instrument als vervanging van de contrabas, omdat deze basgitaar makkelijker te transporteren zou zijn ( maar je moet dan wel een stevige versterker meenemen en een behoorlijke speakerkast) . Onder jazzmusici sloeg de Fender Precision Bass “P-Bass” niet onmiddelijk aan, maar de Engelse popmuziek, die in Amerika doorbrak, omarmde het instrument en maakte het wereldwijd tot een enorm commercieel succes.

De Precision Bass wordt nog steeds g ebouwd en met niet ze veel wijzigingen. De basgitaar heeft een grote invloed gehad op het ontstaan van rock en popmuziek.

De basgitaar is een zeer belangrijk deel van de ritmesectie en vormt de brug tussen ritme (drums) en harmonie. Het micro ritme (ritmisch gezien de kleinst gemene deler) van bas enerzijds en de drums anderzijds maakt wat een partij doet ‘grooven’.

Bekende P-Bass spelers Queen-bassist John Deacon of de bassisten bij Motown, als James Jamerson en Bob Babbitt in de jaren zestig met hun Precision bepalend waren voor de klank van de bands. Donald “Duck” Dunn maakte zijn eigen versie, andere bekende die de Precision Bass bekendheid gaven waren John Entwistle, John McVie, Tony Levin e.a.

De Precision Bas s heeft vanwege de plaatsing van de pickups een donker stevig pompend geluid, een dik fundament onder de band.

Als contrast kwam de Jazz Bass, die vanwege andere pick-up plaatsing een meer heldere toon, ook andere positie in de harmonieën kon geven. De bekendste grote virtuoze en vernieuwende basspeler was Jaco Pastorius, die dan met zijn spraakmakende techniek en creatief harmonisch inzicht het fretless basspel op een ongekend hoog niveau kon positioneren ( ga daar maar eens aanstaan)

Andere grote merken die later kwamen waren Gibson en Rickenbacker die net als de Fenders een zeer eigen karakteristieke sound hebben. dat waren ook top instrumenten.

De basgitaar wordt meestal met de vingers van de rechterhand aangeslagen, maar in de Rock muziek veelal met de plectrum aangeslagen, een bas plectrum is groter dan die voor gitaar, en iets minder hard, anders breekt die te gauw.

Meer en meer zie je het afwisselen van de aanslag met de vingers afgewisseld met de duim, wat zeer mooi klinkt in Ballads en sommige meer latinachtige stijlen en sommige R&B spelers weten treffend te gebruiken.

Meer info over de basgitaar komt later.